1879 14 marca Albert Einstein przychodzi na świat w niemieckim mieście Ulm w domu rodziców: Hermanna Einsteina (1847-1902) i Pauliny Einstein z domu Koch (1858-1920).

1880 Rodzina Einsteinów przenosi się do Monachium.

1881 18 listopada - Narodziny siostry Alberta, Mai

1884 Pięcioletni Albert dostaje od ojca kompas, który wywiera na nim wielkie wrażenie

1885 Jesienią zaczyna uczęszczać do Petersschule, katolickiej szkoły elementarnej; jest w swojej klasie jedynym uczniem pochodzenia żydowskiego; domowe lekcje judaizmu rozbudzają jego zainteresowanie religią, które ustanie w wieku 12 lat; zaczyna pobierać lekcje gry na skrzypcach.

1888 Wstępuje do gimnazjum Luitpolda w Monachium.

1889-1895 Rozwija zainteresowania fizyką, matematyką i filozofią.

1894 Einsteinowie przenoszą się do Włoch, pozostawiając Alberta w Monachium, aby mógł ukończyć gimnazjum. Pod koniec roku Albert porzuca szkołę i dołącza do rodziców.

1895 Jesienią próbuje wstąpić na Politechnikę Związkową w Zurychu (ETH - Eidgenössische Technische Hochschule), dwa lata przed osiągnięciem normalnego wieku rekrutacji na studia, lecz oblewa egzamin wstępny; zapisuje się do Szkoły Kantonalnej Kantonu Aargau w Aarau i zamieszkuje w domu jednego z nauczycieli Josta Wintelera.

1896 Pogardzając pruską wojskową mentalnością zrzeka się obywatelstwa Niemiec i przez następne pięć lat pozostaje bezpaństwowcem; jesienią kończy szkołę w Aarau, co upoważnia go do rozpoczęcia studiów na Politechnice Związkowej; pod koniec października przenosi się do Zurychu.

1899 W wieku 20 lat ubiega się o obywatelstwo szwajcarskie.

1900 Kończy studia na Politechnice, lecz nie udaje mu się uzyskać w semestrze zimowym posady asystenta na tej uczelni; latem, ku niezadowoleniu matki oznajmia, że zamierza poślubić koleżankę ze studiów, Milevę Marić; pod koniec roku przesyła do "Annalen der Physik" swą pierwszą pracę naukową.

1901 Uzyskuje obywatelstwo Szwajcarskie; poszukuje pracy; w maju publikuje swą pierwszą rozprawę naukową "Zjawisko włoskowatości i wynikające zeń wnioski"; latem bierze zastępstwo w Wintherthur, a jesienią pracuje jako korepetytor na pensji w Schaffausen; przez cały czas pozostaje w kontakcie z Milevą i odwiedza ją regularnie; zaczyna przygotowywać rozprawę doktorską o oddziaływaniach cząsteczkowych w gazach, którą w listopadzie składa na Uniwersytecie w Zurychu; ubiega się o posadę w Szwajcarskim Urzędzie Patentowym w Bernie.

1902 Narodziny Lieserl, nieślubnej córki Einsteina, przypuszczalnie w styczniu; Einstein wycofuje rozprawę doktorską z Uniwersytetu w Zurychu; w czerwcu zostaje zatrudniony na okres próbny jako rzeczoznawca trzeciej kategorii w Urzędzie Patentowym w Bernie; w październiku w Mediolanie umiera jego ojciec.

1903 6 stycznia - Żeni się z Milevą Marić w Bernie, gdzie oboje zamieszkują po ślubie; we wrześniu rejestruje Lieserl jako swoją córkę, co mogłoby wskazywać na zamiar oddania jej do adopcji w przypadku, gdyby fakt posiadania nieślubnego dziecka zagrażał jego karierze jako urzędnika państwowego; wszelkie wzmianki o Lieserl urywają się po tym, jak we wrześniu, podczas pobytu Milevy w Budapeszcie, dziewczynka zapada na szkarlatynę. (wygląda na to, że Lieserl nigdy nie mieszkała z rodzicami, potem wszelki słuch po niej zaginął); Mileva jest ponownie w ciąży.

1904 14 maja - Einsteinowi rodzi się w Bernie syn Hans Albert (zmarły w 1973 roku w Berkeley, Kalifornia); we wrześniu Einstein zostaje zatrudniony na stałe w Urzędzie patentowym.

1905 "Cudowny rok" w życiu Einsteina pod względem publikacji naukowych; 30 kwietnia składa do druku rozprawę doktorską "Nowe wyznaczenie rozmiarów cząsteczkowych"; poza tym publikuje trzy ze swoich najważniejszych artykułów naukowych; są to: "Heurystyczny punkt widzenia w odniesieniu do wytwarzania i transformacji światła"(opublikowany 9 czerwca), w którym zajmuje się hipotezą kwantów, wykazując, że promieniowanie elektromagnetyczne oddziałuje z materią, jak gdyby miało strukturę nieciągłą (tak zwane zjawisko fotoelektryczne), "O ruchu drobnych cząsteczek zawieszonych w cieczach stacjonarnych w świetle wymagań kinetycznej teorii ciepła", opublikowany 18 lipca, pierwsza z jego prac o ruchach Browna, prowadząca do eksperymentów potwierdzających kinetyczną teorię ciepła, oraz "o elektrodynamice ciał w ruchu" opublikowany 26 września - pierwsza praca dotycząca szczególnej teorii względności, stanowiąca kamień milowy w rozwoju współczesnej fizyki; druga, krótsza praca poświęcona szczególnej teorii względności, opublikowana 21 listopada, zawiera słynne równanie E=mc 2 w jego oryginalnej postaci.

1906 15 stycznia - uzyskuje oficjalnie stopień doktora Uniwersytetu w Zurychu; 10 marca - otrzymuje w Urzędzie Patentowym awans na rzeczoznawcę drugiej kategorii.

1907 Pracując wciąż w Urzędzie Patentowym poszukuje innego zajęcia między innymi w szkole kantonalnej w Zurychu i na Uniwersytecie Berneńskim.

1908 Zostaje zatrudniony jako "Privatdozent" (wykładowca) na Uniwersytecie Berneńskim; siostra Maja uzyskuje doktorat z romanistyki na tymże uniwersytecie.

1909 7 maja zostaje mianowany profesorem nadzwyczajnym w katedrze fizyki teoretycznej Uniwersytetu w Zurychu; zaczyna tam pracować 15 października; rezygnuje z etatów w Urzędzie Patentowym i na Uniwersytecie Berneńskim; Uniwersytet Genewski przyznaje mu pierwszy doktorat honoris causa.

1910 Marzec - siostra Maja wychodzi za mąż za Paula Wintelera, syna byłego nauczyciela Einsteina z Aarau; 28 lipca - rodzi się drugi z synów Einsteina, Eduard (zmarł w 1965 r. w szpitalu psychiatrycznym w Burghölzli); październik - Einstein kończy pracę o zjawisku opalescencji, w której wyjaśnia, dlaczego niebo jest niebieskie - jest to ostatnia z jego najważniejszych prac z klasycznej fizyki statystycznej.

1911 1 kwietnia obejmuje stanowisko dyrektora Instytutu Fizyki Teoretycznej na Uniwersytecie Niemieckim w Pradze, rezygnując z katedry na Uniwersytecie w Zurychu; przenosi się wraz z rodziną do Pragi; 29 października - Bierze udział w I Kongresie Solvayowskim w Brukseli.

1912 Małżeństwo z Milevą zmierza ku rozpadowi. Einstein zawiera znajomość ze swoją rozwiedzioną kuzynką Elsą Löwenthal i zaczyna pisywać do niej listy miłosne; w październiku obejmuje stanowisko profesora fizyki teoretycznej na ETH w Zurychu rezygnując z posady w Pradze.

1913 Wrzesień - synowie Albert i Eduard zostają ochrzczeni w obrządku prawosławnym w pobliżu serbskiej miejscowości Novi Sad, rodzinnego miasta swej matki; listopad - Einstein zostaje wybrany członkiem Pruskiej Akademii Nauk i otrzymuje z Berlina, gdzie mieszka Elsa Löwenthal, propozycję obejmującą etat badawczy bez obowiązków dydaktycznych na Uniwersytecie Berlińskim oraz stanowisko dyrektora stworzonego właśnie Instytutu Fizyki im. Cesarza Wilhelma; rezygnuje z pracy w ETH.

1914 Kwiecień - Einstein przyjeżdża do Berlina, by objąć swe nowe stanowisko; Mileva z dziećmi dołącza do niego, lecz wkrótce powraca do Zurychu, gdyż nie odpowiada jej atmosfera panująca w Berlinie; sierpień - wybucha pierwsza wojna światowa.

1915 >Wraz z innymi osobistościami Einstein podpisuje "Manifest di Europejczyków" broniący zagrożonej kultury europejskiej - jest to prawdopodobnie jego pierwsze publiczne wystąpienie polityczne; w listopadzie kończy pracę nad logiczną strukturą ogólnej teorii względności.

1916 Zamieszcza w "Annalen der Physik" rozprawę zatytułowaną "Zasady ogólnej teorii względności (która zostaje później opublikowana jako jego pierwsza książka); w maju zostaje przewodniczącym Niemieckiego Towarzystwa Fizycznego; publikuje trzy prace o teorii kwantów.

1917 Luty - pisze pierwszą pracę z kosmologii; zapada na zdrowiu, cierpi na chorobę wrzodową i dolegliwości wątroby; opiekuje się nim Elsa. 1 października otrzymuje stanowisko dyrektora Instytutu Fizyki im. Cesarza Wilhelma; po zakończeniu pierwszej wojny światowej posiada podwójne obywatelstwo, niemieckie i szwajcarskie.

1919 14 lutego - Einstein otrzymuje rozwód z Milevą; umowa rozwodowa przewiduje, że pieniądze z ew. Nagrody Nobla przypadną Milevie i jej synom; 29 maja - sir Arthur Eddington przeprowadza podczas zaćmienia słońca eksperymentalne pomiary zakrzywienia promieni świetlnych, w pełni potwierdzające teoretyczne przewidywania Einsteina; rośnie sława Einsteina jako postaci publicznej; 2 czerwca - poślubia Elsę, która mieszka z dwiema niezamężnymi córkami: Ilse (22 lata) i Margot (20 lat); pod koniec roku pod wpływem jednego z przyjaciół, Kurta Blumenfelda, zaczyna interesować się syjonizmem.

1920 Marzec - w Berlinie umiera matka Einsteina, Paulina; w Niemczech szerzy się antysemityzm, nasilają się też ataki na teorię względności, Einstein nie zamierza jednak opuścić Berlina; w coraz większym stopniu pochłaniają go sprawy pozanaukowe.

1921 Kwiecień i maj - odbywa pierwszą podróż do Stanów Zjednoczonych; wygłasza cztery wykłady o teorii względności na Uniwersytecie w Princeton i otrzymuje doktorat honoris causa tej uczelni; towarzyszy Chaimowi Wiezmannowi w podróży po Stanach Zjednoczonych w celu zbierania funduszy na utworzenie Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.

1922 Kończy pierwszą pracę dotyczącą jednolitej teorii pola; październik-grudzień - odbywa podróż do Japonii, odwiedzając po drodze różne kraje; listopad - otrzymuje Nagrodę Nobla z fizyki za 1921 rok za "zasługi w dziedzinie fizyki teoretycznej, a w szczególności za odkrycie zjawiska fotoelektrycznego"; niektórzy uważają to za rodzaj nagrody pocieszenia, ponieważ w uzasadnieniu została pominięta budząca wciąż znaczne kontrowersje teoria względności; Princeton University Press w Stanach Zjednoczonych i Methuen and Company w Wielkiej Brytanii wydają książkę "The meaninh of relativity" (istota teorii względności) opartą na Stafford Little Lectures wygłoszonych na Uniwersytecie w Princeton w 1921 roku.

1923 Podróż do Palestyny i Hiszpanii.

1924 Ilse, pasierbica Einsteina, wychodzi za mąż za Rudolfa Kaysera.

1925 Podróż do Ameryki Południowej; solidaryzując się z Gandhim, Einstein podpisuje protest przeciwko powszechnej służbie wojskowej; staje się gorliwym pacyfistą; otrzymuje medal Copleya; do 1928 roku jest członkiem Rady Nadzorczej Uniwersytetu Hebrajskiego.

1926 Otrzymuje złoty medal brytyjskiego Royal Astronomical Society.

1928 Einstein ponownie zapada na zdrowiu, tym razem trapią go dolegliwości sercowe; przez wiele miesięcy pozostaje przykuty do łóżka, a ogólne osłabienie trwa ponad rok; kwiecień - zatrudnia jako swą sekretarkę Helen Dukas, która bądzie pełnić tę funkcję do końca życia.

1929 Początek dozgonnej przyjaźni z belgijską królową Elżbietą; czerwiec - otrzymuje medal Plancka.

1930 Rodzi się pierwszy wnuk Einsteina, Bernard, syn Hansa Alberta i Friedy; pasierbica Margot poślubia Dmitri Marianoffa (małżeństwo to zakończy się później rozwodem); Einstein podpisuje apel o ogólnoświatowe rozbrojenie; grudzień - odwiedza Nowy Jork i Kubę, a następnie (do marca 1931) przebywa w California Institute of Technology (Caltech) w Pasadenie.

1931 W maju jedzie do Oksfordu, a potem spędza kilka miesięcy w swym letnim domku w Caputh na południowy zachód do Berlina; grudzień - ponownie wyjeżdża do Pasadeny.

1932 Styczeń - marzec - kolejny pobyt w Caltech; po powrocie do Berlina przyjmuje propozycję objęcia stanowiska profesora w Institute for Advanced Studies w Princeton, gdy zostanie ukończona budowa jego siedziby; kolejna wizyta w Stanach Zjednoczonych.

1933 Narodowi socjaliści dochodzą do władzy w Niemczech; Einstein zrzeka się członkostwa Pruskiej Akademii nauk i obywatelstwa niemieckiego (pozostaje nadal obywatelem szwajcarskim); nie wraca już ze Stanów Zjednoczonych do Niemiec, lecz udaje się wraz z Elsą do Belgii i zamieszkuje tymczasowo w Coq-sur-Mer, gdzie dołączają do nich Ilse, Margot, Helen Dukas i Walther Mayer, pełniący funkcję asystenta; rząd belgijski wyznacza im oficjalną ochronę; Einstein podróżuje do Oksfordu i Szwajcarii, gdzie odwiedza - jak się okaże, po raz ostatni - swego syna Eduarda; Rudolfowi Kayserowi, mężowi Ilse, udaje się wydostać archiwum domowe Einsteina z Berlina i przesłać do Francji, a następnie do Stanów Zjednoczonych; wrzesień - wraz z Elsą, Helen Dukas i Waltherem Mayerem Einstein opuszcza Europę na pokładzie statku "Westmoreland", by 17 października przybyć do Nowego Jorku; publikuje, wraz z Sigmundem Freudem, traktat "Why War?"; obejmuje profesurę w Institute for Advanced Studies w Princeton.

1934 10 lipca - po długich i ciężki ch cierpieniach umiera w Paryżu Ilse; Margot i Dmitri przenoszą się do Princeton.

1935 Jesienią rodzina Einsteina zamieszkuje pod numerem 112 na Mercer Street; Einstein, Elsa, Margot i Helen Dukas dożyją tam końca swoich dni; Einstein otrzymuje medal Franklina.

1936 Hans Albert doktoryzuje się z nauk technicznych na ETH w Zurychu; 20 grudnia - po długich zmaganiach z chorobą serca i nerek umiera Elsa.

1939 Maja Einstein-Winteler, siostra Alberta zamieszkuje na Mercer Street; 2 sierpnia Einstein wysyła słynny list do prezydenta Roosevelta na temat możliwości wykorzystania energii atomowej do celów wojskowych; w Europie wybucha II wojna Swiatowa.

1940 Otrzymuje obywatelstwo Stanów Zjednoczonych (do śmierci zachowa podwójne obywatelstwo: amerykańskie i szwajcarskie).

1941 Stany Zjednoczone przystępują do wojny.

1943 Zostaje konsultantem wydziału amunicji i materiałów wybuchowych Zarządu uzbrojenia Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.

1944 Przepisany na nowo rękopis pracy o szczególnej teorii względności z 1905 roku sprzedano na aukcji za 6 milionów dolarów, które zostały przeznaczone na wspomożenie udziału Stanów Zjednoczonych w wojnie.

1945 Koniec drugiej wojny światowej; Einstein przechodzi na emeryturę, lecz aż do śmierci zachowuje swój gabinet w Institute for Advanced Study.

1945 Maja doznaje wylewu i zostaje przykuta do łóżka; Einstein obejmuje funkcję przewodniczącego Nadzwyczajnego Komitetu Uczonych Atomistów; apeluje do ONZ o utworzenie Rządu Światowego, twierdząc, że jest to jedyny sposób utrzymania trwałego pokoju na świecie.

1948 4 sierpnia - w Zurychu umiera Mileva; lekarze oznajmiają Einsteinowi, że ma dużego tętniaka aorty brzusznej.

1950 18 marca - sporządza testament, wyznaczając Otto Nathana na jego wykonawcę oraz Otto Nathana i Helen Dukas na zarządców spuścizny. Po śmierci Otto i Helen całość spuścizny piśmienniczej ma zostać przekazana Uniwersytetowi Hebrajskiemu w Jerozolimie.

1951 Czerwiec - w Princeton umiera Maja.

1952 Einstein odrzuca propozycję zostania prezydentem Izraela.

1954 Zapada na anemię hemolityczną.

1955 11 kwietnia - w ostatnim własnoręcznie napisanym liście, skierowanym do Bertranda Russella, wyraża zgodę napodpisanie wspólnego apelu, wyzywającego wszystkie państwa świata do wyrzeczenia się broni jądrowej; 13 kwietnia następuje pęknięcie tętniaka; 15 kwietnia - zostaje hospitalizowany w szpitalu w Princeton; 18 kwietnia - o godzinie 1:15 w nocy Albert Einstein umiera w następstwie pęknięcia tętniaka aorty brzusznej o podłożu arteriosklerotycznym.

Bibliografia:

"EINSTEIN - życie nauką" - Michael White & John Gribbin

"Einstein w cytatach" - Alice Calaprice